Search
  • minekobal

­čÄş Tragedyan─▒n Do─ču┼ču: Apollon mu Dionysos mu?


Hadi kabul edelim, ├žok da tutarl─▒ varl─▒klar de─čiliz, insan olman─▒n paketine dahil oldu─ču i├žin san─▒r─▒m.Mesela bir yan─▒m─▒z g├╝ven aray─▒┼č─▒nda ve duyarl─▒ olabilirken, di─čer yan─▒m─▒z ├žok daha macera pe┼činde ve sorumluluk almaktan ka├žabilir. ­čÄł


Bu duruma sa─č duyu ile vermek isteyece─čimiz yan─▒t, kendimizi kontrol etmek ve tam olarak ne istedi─čimizden hareketle bir ┼čekilde se├žim yapmak olacakt─▒r. E─čer ├žat─▒┼čma varsa bir taraf─▒m─▒z─▒n belli olmas─▒n─▒ bekleriz, m├╝mk├╝nse de ├žat─▒┼čmay─▒ ortadan kald─▒racak bir ├ž├Âz├╝m arar─▒z. Ne de olsa ├žat─▒┼čmalar─▒ pek sevmeyiz.


Nietzsche ise asi bir perspektifle ├žat─▒┼čmalar─▒ kabul edin, hatta sevin der. ─░lk eseri Tragedyan─▒n Do─ču┼čunda ZeusÔÇÖun iki o─člundan esinlenerek Apollun ve DionysosÔÇÖun anlamsal kar┼č─▒tl─▒─č─▒n─▒ s├╝rekli geli┼čim yakla┼č─▒m─▒na ta┼č─▒r.


Apollon bilginin ve akl─▒n tanr─▒s─▒ olarak karanl─▒─č─▒ ayd─▒nlatan ÔÇť─▒┼č─▒kÔÇŁ olmu┼čtur, t─▒bb─▒ insanlara ├Â─čretmi┼čtir, ├Âl├ž├╝l├╝ g├╝c├╝ temsil eder, hatta Roma Mitolojisine ad─▒ de─či┼čmeden ge├žen tek tanr─▒d─▒r. I┼č─▒─č─▒ ile do─čay─▒ ayd─▒nlat─▒r ve s─▒rlar─▒ ├ž├Âzer. Apollon Tap─▒na─č─▒ÔÇÖnda bir├žok antik ├ža─č filozofunun ilk ayd─▒nlanmas─▒n─▒ ya┼čad─▒─č─▒ kabul edilir.


Dionysos ise OlymposÔÇÖa giren son tanr─▒d─▒r, bir ├Âl├╝ml├╝den do─čmu┼čtur ve ├Âl├╝ms├╝zd├╝r. Dionysos Tap─▒na─č─▒ e─členceyi, co┼čkuyu ve bol ┼čarab─▒ temsil eder, o nedenle de filozoflar aras─▒nda ├žok pop├╝ler olmu┼čtur. Dionysos s─▒n─▒rlar─▒n─▒ zorlar, hatta s─▒n─▒rlara inanmaz, sa─čduyuya s─▒─čmaz. Ta┼čt─▒─č─▒ i├žin de ├žoktur.



Apollon bi├žimselli─či ile heykel sanat─▒n─▒, Dionysos ise sezgiselli─či ile m├╝zik sanat─▒n─▒ temsil eder, iki sanat dal─▒n─▒n farkl─▒ e─čilimleri, a├ž─▒k├ža ├želi┼čseler de ayn─▒ do─črultuda ilerlerler.NietzscheÔÇÖye g├Âre bu durum antagonizmay─▒ ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirir.


ÔťĘTragedyan─▒n do─čumu ile bu iki z─▒tl─▒k birle┼čir ve s├╝rekli geli┼čen bir sanat ┼čekli yarat─▒lm─▒┼č olur. Nietzsche bu ekseninin iki ucunu anlamland─▒rmak i├žin r├╝yalar─▒n ve sarho┼člu─čun d├╝nyalar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmemizi ├Ânerir.



­čöćR├╝yalar─▒n nefes kesen ill├╝zyonunda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z bi├žimler bireyseldir. En parlak, ger├že─če en yak─▒n r├╝yan─▒n bile sadece bir g├Âr├╝n├╝m oldu─čunu biliriz. Felsefeciler de b├Âyle tan─▒mlar, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z ger├žeklik sadece bir g├Âr├╝n├╝md├╝r, ard─▒nda olduk├ža farkl─▒ ger├žeklikler yatt─▒─č─▒n─▒ varsayarlar. R├╝ya deneyimi kabusa d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝nde ise kendimizi cesaretlendirmek i├žin ÔÇť Bu bir r├╝yaÔÇŁ deriz ve uyan─▒r─▒z. G├Ârsel ve plastik sanatlar─▒n tanr─▒s─▒ Apollon, ayn─▒ zamanda kehanet tanr─▒s─▒d─▒r. I┼č─▒k tanr─▒s─▒ olarak d├╝┼č d├╝nyas─▒n─▒n ill├╝zyonuna da h├╝kmeder. 

­čŹçBireyselli─čin ├ž├Âkt├╝─č├╝ yerde ise insan─▒n, daha do─črusu do─čan─▒n derinliklerinden f─▒┼čk─▒ran bir deh┼čet ve co┼čku vard─▒r- burada DionysosÔÇÖun sarho┼čluk benzetmesine ilk bak─▒┼č at─▒l─▒r.
Dionysos├žunun cazibesi insanla insan aras─▒ndaki ba─č─▒ yeniden kurar, do─ča da insanla ÔÇťkay─▒p evlad─▒ylaÔÇŁ bar─▒┼č─▒n─▒ kutlar. ┼×ark─▒larda ve dansta insan kendini daha y├╝ksek bir toplulu─čun ├╝yesi olarak ifade eder; y├╝r├╝meyi ve ko┼čmay─▒ unutmu┼čtur, g├Âklere u├žmak ├╝zeredir. Her hareketin keyfini ifade ederÔÇŽ 

Tradegyan─▒n Do─ču┼ču, F.Nietzsche


Hayat─▒n k├Âkenininde ├žat─▒┼čma vard─▒r, NietscheÔÇÖye g├Âre Apollon mant─▒ksal ├ž─▒karsama ise Dionysos sezginin keskinli─čini ifade eder. Bu iki farkl─▒ e─čilim ve NietzscheÔÇÖye g├Âre bir do─čumu anlat─▒r. ─░lk bak─▒┼čta. Hem Apolloncu hem de Dionysoscu olan Tragedya da b├Âyle do─čmu┼čtur. Bu kar┼č─▒tl─▒klar─▒n do─čum olarak sonu├žlanmas─▒ da tesad├╝f de─čildir.


­čôî Antik Yunandan ve Nietzsche'den Bug├╝ne Gelirsek...


Bug├╝n hayat─▒m─▒z─▒n her alan─▒ndaki bu ├žat─▒┼čmay─▒ ├žok daha k├Â┼čeli deneyimliyoruz.

Bir yandan netlik, d├╝zen ve mant─▒k ar─▒yoruz. Gelece─či ├Âng├Ârebilmek ve hatta kontrol da edebilmek istiyoruz. Finansal kayg─▒lar─▒m─▒z─▒ ortadan kald─▒rmak, her yere zaman─▒nda yeti┼čmek, yap─▒lacak i┼čler listesini g├╝n sonunda temizlemek, sa─čl─▒kl─▒ beslenebilmek, fit olmak gibi uzun bir liste yapabiliriz. Hi├žbir maddesine de itiraz etmeden hem de...


Bir taraftan da kendimizi b─▒rakabilmek gibi bir l├╝ks aray─▒┼č─▒nday─▒z, f├╝tursuzca g├╝lebilmek, e─členebilmek istiyoruz. Macerac─▒ taraf─▒m─▒z─▒ hat─▒rlay─▒p bir kere geldi─čimiz d├╝nyan─▒n tad─▒n─▒ ├ž─▒karmak istiyoruz.


Tradegyan─▒n Do─ču┼čundan alabilece─čimiz ders belki bu ├žat─▒┼čmalar─▒n bizi y├Ânlendirece─či yeni bir do─čum olabilir. Merakla bakt─▒─č─▒m─▒zda ├žat─▒┼čan unsurlar─▒n birbirini nas─▒l tamamlad─▒─č─▒n─▒ ve bizi nas─▒l b├╝y├╝tt├╝─č├╝n├╝ g├Ârebiliriz, belki ­čÄł


Bug├╝n biraz daha Dionysos'a yak─▒n hissetsem de, ka─č─▒t kalem bili┼čsel taraf─▒m─▒ da davet edebilirim. Fonda Wagner olmasa da ­čÄ╝


Sa─čl─▒─č─▒m─▒z ve merak─▒m─▒z bol olsun ­čÄł








98 views0 comments

┬ę2019 by merakl─▒s─▒na.... Proudly created with Wix.com