Search
  • minekobal

Merak ne ola ki

Merak temasında biraz ısındığımıza göre artık sözlük tanımına geçebiliriz.


Önce Türk Dil Kurumu ile başlayalım.


(mera:kı), Arapça merāk

1. isim Bir şeyi anlamak veya öğrenmek için duyulan istek: "Biraz sonra yine bazı sesler işittim / Merak ile merdivenin başına gittim" - Enis Behiç Koryürek 2. isim Bir şeyi edinme, yapma, bir şeyle uğraşma isteği: "Öteden beri güzel giyinmeye, güzel konuşmaya merakım vardır." - Reşat Nuri Güntekin 3. isim Düşkünlük, heves: "Meslek dışında biricik merakı, kendi tabiriyle hobisi fotoğrafçılıktı." - Haldun Taner 4. isim Kaygı, tasa.


Peki İngilizce’de merak nasıl tanımlanıyor?

curiosity (about something) | curiosity (to do something) a strong desire to know about something

Children show curiosity about everything.


İki tanım sonrası bir karşılaştırma notu: Türkçe'de merak tanımının daha geniş bir kapsam taşıdığını görüyoruz. “Müziğe merakı olmak” ya da “senin için meraklandım” gibi seçenekler İngilizce'de karşımıza çıkmıyor.


Ortak tanımdan devam edersek öğrenmek veya anlamak için duyulan istek ifadesiyle başlayabiliriz. Merak duyduğumuzda öğrenme isteği tetikleniyor, sonrasında hikaye ortaya çıkmaya başlıyor. Bu bir gelişim/ eğitim konu başlığı olabilir ya da yeni nesil bir inovasyon projesi, ancak başlangıçta tema her neyse, dünya toz bulutu iken sadece merak vardı.


Merak etmek bilgiye atılan ilk adımdır.

René Descartes


Merak bilme isteğini tetiklediğine göre bilme isteğinden ayrışmasını da beklemeliyiz. Merak ettiğimiz her şeyi bilmek istemeyebiliriz. Örnek Netflix dizisinin sonunu çok merak ederiz ancak bilmek de istemeyiz. Kitabın sonunu merak ederiz, ancak bitmesini de istemeyiz.

Bazı anlarda merak etmek bilmekten daha keyifli olabilir. Hamile olduğumu öğrendiğimde doğuma kadar bebeğin cinsiyetini öğrenmek istememem gibi. Merak ediyordum, öğrenme için duyulan istek oradaydı, öğrenmek için de yapmam gereken artı bir çaba yoktu. Ancak merak etmeyi, sürprizin biraz daha yaşamasını tercih ettim.


Tam tersi mümkün müdür? Bilmek istediğimiz ancak merak etmediğimiz örnekler var mıdır? Hazırlamamız gereken bir sektör raporu için bu örnek gerçek olabilir, ya da sadece geçer not almak için çalıştığımız ders. Sınav saatine kadar bilmek istediğimiz konu başlıkları sınav sonrası hafızamızdan hızla silinecek, çünkü içinde merak yok.


Biz merak çalışmaya başladığımızda ne yaptık?

Çevremizle ve linkedin bağlantılarımızla başladık ve görüşlerini biraz daha yakından anlamlandırmamıza yardımcı olacak küçük bir araştırma yaptık. Linkedin üzerinde 357 katılımcıya ulaştığımız bir anket ile meraklı sorularımızı paylaştık.


Akademik bir çalışma iddiamız tabii ki yoktu. Gayet mütavazi bir zihniyetle merakın nasıl algılandığını farklı perspektiflerle öğrenebilmeyi amaçladık, gelen yanıtlardan ilham aldığımız, bize farklı penceler açan notları da pastanın üzerindeki çilek tadında karşılamaya hazırdık. 


Merak herkesin çok da hevesle olmak istediği/ hayatına katmak istediği olumlu bir kavram mıydı, yoksa biraz temkinli yaklaşmak daha mı iyi olurdu?

1-100 skalasında ne ölçüde olumlu algılandığını sorduğumuzda gelen yanıtların ortalaması 67 oldu. Bu arada anketi yanıtlayanların ortalamanın üzerinde meraklı olduğunu varsayarak bu sonucu okuyabiliriz. Daha geniş katılımlı yurt dışında yapılan anket sonuçları da aynı bant içinde kalıyor. Buradan çıkardığımız sonuç ise merak kelimesinin içindeki tatminsizlik, hafif bir baş kaldıran ruh, tehditkar duruş gönlümüzde yatan merak talebinin önüne geçebiliyor. Merakın karşısında huyunu suyunu bildiğimiz hikayeler, konfor alanımız, öngörülebilir bir dünya olduğuna göre, başımıza iş açmamak, gittiği yere kadar devam etmek daha sıcak alternatifler olabileceğini kabul ediyoruz. Tam olarak bu noktada veri ile kavga etmiyoruz daha da anlam kazanan bir cümle oluyor.


Bir başka soruda merak sözcüğünün çağrıştırdığı diğer sözcükleri sorduk.

Yanıtların eğlenceli olduğunu itiraf edebiliriz, korku, hırs ve kadın gibi ifadeler ilk akla gelenler arasındaydı. Buradan da hareketle merakın içindeki gizem, bilmeme hali, duyulan istek merakın daha dişi bir enerji olarak algılanmasına neden oluyor diye de devam etsek fena olmayabilir.


Merak dendiğinde akla gelen isimler kimlerdi?

Tarihten, romanlardan, akademik dünyadan veya aileden hiç bir kısıtlama olmadan sadece merakla sorduk.

Ancak açık ara öne çıkan isim “Meraklı Melahat” olunca şaşırdığımızı itiraf edebiliriz. Eğlenceli kısmı bu sonucun devamında üzerinde düşünecek tartışma malzemesi sunmasıydı. Adı merakla başlıyordu, çağrışım için iyi bir kredi anlamına geliyor. Kadın kadın algılanan bir kavram, dedikodu da çok uzağa düşmediğine göre daha az da şaşırabilirdik belki. Tabii ki veri ile kavga etmedik ve kabul ettik. Diğer isimler bu kadar magazinsel değil ve öngörülebilirdi. Einstein, Da Vinci ve Tesla, bir de Küçük Prens listede yerini aldı ve biz de çok sevindik :-)


Bu anket sonrasında “Meraklı Melahat” ile birlikte kendimize altını çizerek aldığımız not şöyle oldu: Merak kavramı akademik dünyada ve mahallelerde kendine yer bulurken iş dünyasında bize uzak kalmıştı. İşte gelişim, büyüme, yaratıcılık ve inovasyon gibi daha seksi başlıklar sahne ışıklarını kapmıştı.


Ancak tüm bu konuların samimiyetle yaşaması için, sürdürülebilirliği için ilk tetikleyen unsur “merak” gündeme gelse ne güzel olur. Biraz daha vurgulayarak ifade edersek, konuyu insanlığa ve varoluşa taşırsak bilim ve felsefenin temel sorusu NEDEN’i iş dünyasında daha fazla konuşmak istiyoruz. İş dünyasının bugün ve gelecekte buna çok ihtiyacı olduğuna inanıyoruz.


Ülkemiz çoğrafyasına konuyu taşıdığımızda ise batı ile aynı noktadan yola çıkmıyoruz. Başa bela açan, gereksiz sorumluluk alan, kaytarmak varken çalıştıran, durup dururken huzuru kaçıran tetikleyici olarak algılanan bir merak kavramı görüyoruz. Kediyi biz öldürmemiş olabiliriz ancak yine de alacak çok yolumuz var. Çocukluğumuzdan kalan moralimizi bozan “şimdi nereden çıktı”, “sırası mı” veya “ne gerek var” sözlerini hatırlayın, anlamsız olsa da bir meraktan çıkan çocukça taleplerin kaçınılmaz ortak yanıtları… Sonrasında "başımıza icat çıkarma" ile devam ettik, en iyisinin her zaman büyüklerimizin dediğinin olduğunu savunduk ve bugünlere geldik.

Geçmişte her ne oldu ise olması gerektiği için olduğuna ve bizi büyüttüğüne/ güçlendirdiğine inanıyoruz. Bu nedenle de sizleri derin bir nefes alarak merak konuşmaya davet ediyoruz. Taze bir merhabaya gönlünüz varsa...


Merak konuşmaya başladığımızda;

  • geçmiş performans yerine gelecek potansiyelini sorgulayacağız,

  • sorularımız sadece başarı/ başarısızlık hikayeleri ile sınırlı kalmayacak, aldığımız dersleri ve neleri denediğimizi de konuşacağız,

  • daha fazla işbirliği için fırsat yaratacağız,

  • yaşamın farklı alanlarını işe yansıtarak inisiyatif almayı tetikleyeceğiz.


Haftaya biraz daha akademisyenlerin dünyası ile devam edeceğiz, temel önemli…


Merak bizimle olsun 🎈



88 views

©2019 by meraklısına.... Proudly created with Wix.com