Search
  • minekobal

Konuşma yeteneğimiz karşılığında ne kaybettiğimizi merak ediyor musunuz?


Dünya üzerinde konuşabilen tek canlı türü olan biz insanlar milyonlarca yıl önce şempanzeler ile aynı ortak atayı paylaşıyorduk. Evrim sürecinde şempanzeler korunaklı alanda olabilmek ve vahşi doğaya yenik düşmemek amacıyla ağaçların tepesinde kalmayı tercih ederken insanın atası olan tür ağaçtan yere indi, sosyalleşti, merak etti, keşfetmeye çalıştı, toplum içinde yaşam kurdu. Toplum halinde yaşarken iletişim kurması gereken insan konuşma yeteneğini kazanırken şempanzeler farklı şekilde evrildi ve insanlar konuşma yeteneği kazanırken aynı atadan gelen şempanzeler böyle bir yeteneğe sahip olamadılar.

Japonya'da Kyota Üniversitesinde çok uzun yıllar primatlar üzerine araştırma yapan Tetsuro Matsuzawa'nın "Bilişsel Ödün Hipotezi’ne (Cognitive Tradeoff Hypothesis) göre şempanzelerin görsel hafızası şu an insanlardan daha iyi. Kyoto Üniversitesinde kurulan dev bir primat Merkezi var. Primatlar burada aynen doğal hayatlarındaki gibi yaşıyor ve keyiflerince ağaçların üzerinden gezerek bilişsel deneylerin yapıldığı ekranlara ulaşıyorlar ve hiç bir primata deneye katılması için zorlama yapılmıyor. Genç bir şempanze 0.5 saniye gibi çok kısa süre ekranda 1’den 10’a kadar olan rakamlara ve yerlerine baktıktan sonra kararan ve boş olan ekranda küçükten büyüğe sıralayacak şekilde tüm rakamların yerlerini doğru olarak diziyor.Şempanzelerin hepsi bu görevi kolaylıkla yapabiliyorken erişkin insanlar bu görevi 5-10-15 saniye süreler ekrana baksalar bile kolaylıkla yapamıyorlar. Bu durumu inceleyen Tetsuro Matsuzawa’nın hipotezine göre şempanzelerin bu yeteneği kazanmasının sebebi, bulunduğu yerden saldıran düşmanı görsel olarak gördüğü anda yerlerini tespit etmesi, nerede kaç tane düşman olduğunu aklına hemen yazması ve buna karşı bir savunma stratejisi geliştirmesi olmuş. Vahşi hayatta yaşamda kalabilmek saniyeler içinde karar almak gerektiğinden şempanzeler milyonlarca yıl içinde bu yeteneğe kavuşurken biz insanlar ise konuşma yeteneğimizi kazanırken ortak atalarımız aynı olmasına ragmen bu görsel hafıza yeteneğimiz kaybettik ve konuşma yeteneğine sahip olduk. Tetsuro Matsuzawa’ya göre Şempanzeler geleceği düşünmez, o anı yaşarlar. O yüzden görsel hafızaları güçlü olmak zorunda. İnsanlar ise beraber yaşamak, sosyal ilişki kurmak, geleceğin nasıl olacağını düşünmek ve yaratmak zorunda, bu yüzden de insanlar konuşarak iletişim kurmayı öğrendi. O yüzden Bilişsel Ödün Hipotezi’ne göre konuşma yeteneğimiz karşısında görsel hafıza yeteneğimizi kaybetmiş bulunuyoruz.

Bizim insanlar olarak diğer türlerden en önemli farkımız konuşmak çünkü sadece o spesifik ana ait olan; yaşam-ölüm, açlık-tokluk, düşman-dost gibi vahşi doğaya çok daha uyumlu kavramlar yerine modernleşmiş hayatımızda; sosyal iletişim, dostluk, öğrenmek, merak etmek, geliştirmek gibi uzun dönemi içeren kavramlar ile ilgileniyoruz.

Biz insanlar olarak sadece anı yaşamıyoruz. Konuşuyoruz, iletişim kuruyoruz, Konuşmakla birlikte aslında en büyük farkımız soru sormak, düşünmek, plan yapmak yani merakımızın sonuçlarını ortaya koymak için çabalamak

Merak gelecektir. Bu bilgileri izlediğim videonun linkine https://www.youtube.com/watch?v=ktkjUjcZid0 buradan ulaşabilirsiniz. Ayrıca sürekli her konuda neden sorusu soran ve 15 milyon abonesine çok farklı konular hakkında mükemmel videolar sunan Michael Stevens’in VSauce Youtube kanalını incelemenizi öneririm.

Vsauce Youtube Kanalı : https://www.youtube.com/channel/UC6nSFpj9HTCZ5t-N3Rm3-HA Michael Stevens – TED Konuşması (Why do we ask questions?): https://www.youtube.com/watch?v=u9hauSrihYQ&t=18s

Fatih Yedikardeş



1 view

©2019 by meraklısına.... Proudly created with Wix.com