Search
  • minekobal

Heraklitos'dan bug├╝ne notlar ­čŹâ


Delfi Tap─▒na─č─▒n─▒n giri┼č kap─▒s─▒nda ÔÇťgnothi seautonÔÇŁ -Kendini tan─▒- diye yazar. O g├╝n├╝n filozoflar─▒ anlam aray─▒┼č─▒nda i├žinde bolca merak olan sorular soruyorlard─▒, bug├╝n de hala ayn─▒ kendini tan─▒ma aray─▒┼č─▒ devam ediyor. Alain de BottonÔÇÖdan ald─▒─č─▒m─▒z tat ile bug├╝n├╝n dertlerine felsefe lensi ile bak─▒p acaba yaln─▒z de─čiliz diyebilir miyiz? Bizden ├žok y├╝zy─▒l ├Ânce de ayn─▒ meseleler varsa, kopya ├žekebilece─čimiz yerler de olabilir. ­čÄł


Kriz sahnelerinde veya belirsizli─čin dayanabilece─čimiz s─▒n─▒rlar─▒ zorlad─▒─č─▒ durumlarda varl─▒─č─▒m─▒z─▒n sorumlulu─čunu maddi veya manevi d─▒┼č unsurlara yans─▒tmak da bir se├žim olabilir. Devlet, kurumsal ┼čirketler, ailemizden bize yan─▒t bulmas─▒n─▒ bekledi─čimizde kendimizle diyalog kurmaktan da hakl─▒ olarak uzakla┼čabiliriz.

Bug├╝n biraz haddimizi a┼čarak felsefe okuyucusu olarak ald─▒─č─▒m─▒z kredi ile merakl─▒ sorular sormak istiyoruz, i├žine biraz Heraklitos da katarak ­čÄł


├ľnce tad─▒ml─▒k bir Heraklitos giri┼či iyi gelebilir, merak─▒ b├╝y├╝tmek i├žin biraz bilmek gerekiyor ne de olsa ÔťĘ


­čôî Heraklitos hakk─▒nda da d├Ânem filozoflar─▒ gibi kesin pek bir bilgimiz yok. M├ľ 500 y─▒llar─▒nda EfesÔÇÖte ya┼čad─▒─č─▒n─▒ aristokrat bir kibirle i├žine d├Ân├╝k biri oldu─čunu ve soylu bir ailenin o─člu olmas─▒na kar┼č─▒n, g├╝ndelik politikalardan da pek ho┼članmad─▒─č─▒ i├žin bunu da sert bir dille ele┼čtirmeye ├žekinmedi─čini biliyoruz.


­čôî. Kendisinin felsefesi ilk ├ža─č i├žin bile hep zor anla┼č─▒l─▒r olarak kabul edilmi┼čtir, ger├žekleri biraz daha gizleyerek bulmaca gibi ke┼čfedilmek ├╝zere ifade etmeyi tercih etti─či i├žin ÔÇťkaranl─▒kÔÇŁ lakab─▒ da bu nedenle uygun g├Âr├╝lm├╝┼č olabilir.


­čôî Bug├╝ne gelen sadece bir eseri var, daha do─čru bir ifadeyle 130 s├Âzden olu┼čan bir par├žas─▒ g├╝n├╝m├╝ze ula┼čabilmi┼č, eseninin ad─▒ da ÔÇťDo─ča ├ťzerineÔÇŁ. Do─čadan ald─▒─č─▒ ilhamla kar┼č─▒tl─▒klar ├╝zerinden ÔÇťvarl─▒k kavram─▒n─▒ÔÇŁ sorgulad─▒─č─▒n─▒ yorumlayabiliriz. Ancak bu kar┼č─▒tl─▒klar─▒n yaratt─▒─č─▒ b├╝t├╝nl├╝─če dikkat ├žekmeye ├žal─▒┼čarak bir d├╝┼č├╝nce ak─▒┼č─▒ kurgulam─▒┼č olmas─▒ bug├╝ne ta┼č─▒yabilece─čimiz nefis bir malzeme de sunuyor.


Heraklitos kar┼č─▒tl─▒klar─▒n s├╝re├žleri ba┼člatt─▒─č─▒n─▒ ve s├╝rd├╝rd├╝─č├╝n├╝ s├Âyler, dengeye ula┼č─▒ld─▒─č─▒ durumda ise uyum ba┼člar.


Bunu da bir lir ├Ârne─či ile aktar─▒r ÔÇťLir ve yay aras─▒ndaki ili┼čki insan─▒n kendi kendine nas─▒l ├žat─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir ve burada bir b├╝t├╝nl├╝k vard─▒r.ÔÇŁ Asl─▒nda kar┼č─▒t kavramlar─▒ sorgularken aras─▒ndaki b├╝t├╝nl├╝─če dikkat ├žekmeye ├žal─▒┼č─▒r. ─░yi diyebilmemiz i├žin k├Ât├╝ye ihtiya├ž duymam─▒z gerekti─či, bir konuya evet dedi─čimizde e┼č zamanl─▒ olarak farkl─▒ bir konuya hay─▒r demeyi se├žti─čimiz gibiÔÇŽ Kar┼č─▒t kavramlar birbirlerinin s─▒n─▒rlar─▒n─▒ belirlerken, birlikte bir b├╝t├╝n├╝ de olu┼čtururlar. Buradaki gizli birli─či anlamland─▒rmay─▒ Heraklitos ÔÇťlogosÔÇŁ olarak tan─▒mlar. Sonras─▒nda da insanlar─▒ logosu bilmeye davet eder. ÔÇťD├╝┼č├╝nmek bir ├╝st├╝nl├╝kt├╝r ve bilgelik, hakikati s├Âylemek ├ževreye kulak vererek olur.ÔÇŁ


­čôî Dolay─▒s─▒yla d├╝┼č├╝nmek d├╝nyadan kopuk bir eylem de─čildir, ├Âzellikle merakla kulak vermeyi de talep eder!


Gelelim bug├╝n├╝n belirsiz d├╝nyas─▒na ­čÄł


Do─čam─▒z gere─či netlik ar─▒yoruz, her ne kadar i├žinde bulundu─čumuz sistem tahminlerimizin ├Âtesinde bir h─▒zla de─či┼čse de bu senaryonun i├žinde tutunabilece─čimiz bir referans noktas─▒ndan kesin olarak emin olmak istiyoruz. De─či┼čim ve kal─▒c─▒l─▒k aras─▒ndaki ili┼čkiyi b├╝t├╝nsel bir perspektifle okuyamad─▒─č─▒m─▒zda ya t├╝kenmi┼člik s─▒n─▒rlar─▒n─▒ zorluyoruz ya da izleyip g├Âr├╝r├╝z yakla┼č─▒m─▒yla ├Âylece beklemeyi se├žiyoruz. Hayat─▒n e─členceli ve canl─▒ taraf─▒n─▒ ka├ž─▒r─▒p belki de bir y├╝ke d├Ân├╝┼čmesine neden oluyoruz. Hayat─▒n ve do─čan─▒n dinami─činden koptu─čumuzda ise tekrar canlanabilmek i├žin bir mucize beklemeye ve kurban dramas─▒n─▒ canland─▒rmaya ba┼člayabiliriz. HeraklitosÔÇÖun ├Â─čretisi ya┼čam paketinin i├žinde ├želi┼čkilerin dahil oldu─čunu kabul etmenin ├Âtesinde ya┼čam─▒n bu ├želi┼čkilerin bir sonucu oldu─čunu anlamland─▒rabilmeyi s├Âyler.


D├╝┼č├╝nce yakla┼č─▒m─▒m─▒z─▒ buna g├Âre ┼čekillendirdi─čimizde, al─▒┼č─▒k olmad─▒─č─▒m─▒z bir g├╝├žl├╝─če ad─▒m da atabilece─čimizi s├Âyler. Merak lensi ile yorumlad─▒─č─▒m─▒zda meseleleri ve altta yatan paradigmalar─▒ b├╝y├╝me zihniyeti ve geli┼čim f─▒rsat─▒ olarak okuman─▒n ne kadar de─čerli olmas─▒ gibi d├╝┼č├╝nebiliriz. Bilmedi─čimiz sisli bir d├╝nyaya ad─▒m att─▒─č─▒m─▒zda (ki Covid ile bu k─▒sm─▒ tart─▒┼čmadan ge├žiyoruz) kayg─▒lar─▒m─▒z─▒ meraka ne ├Âl├ž├╝de d├Ân├╝┼čt├╝rebildi─čimizi sorgulayabiliriz.

Her ┼čey s├╝rekli hareket halindeyse, her ┼čey s├╝rekli olarak var olup yok oluyorsa, bu devinimden bize kalan kal─▒c─▒ olan sadece harekettir. HeraklitosÔÇÖun da ├Ânerisi bu nedenle ÔÇťHareket halinde kal─▒n! Hayat nehrinin kenar─▒nda daha fazla beklemeyin, nehrin i├žine girin. O zaman gelen ve giden suyun d├Ân├╝┼č├╝m├╝n├╝ hissedeceksiniz. O zaman o hareket i├žinde var olacaks─▒n─▒z.ÔÇŁ


O zaman merak─▒m─▒z bol olsun­čÄł



204 views

┬ę2019 by merakl─▒s─▒na.... Proudly created with Wix.com